Metody pisarskie / Stylistyka

Jak pisać wartkie dialogi?

Pisanie wartkich dialogów to sztuka, która udaje się niewielu pisarzom. Dialogi początkujących autorów często są drętwe – tak jakby bohaterowie beznamiętnie recytowali swoje kwestie. Jak sprawić, by dialogi przypominały żywą, naturalną rozmowę?

 

Na wstępie trzeba stwierdzić, że pisanie dialogów nie jest umiejętnością absolutnie niezbędną w warsztacie prozaika. Niektórzy pisarze unikają dialogów, zastępując je przemyśleniami bohatera.  Zwykle jednak taka strategia zwiększa ryzyko, że ze stron powieści powieje nudą.

Dlaczego warto umieszczać w powieści dialogi? Dają one niepowtarzalną możliwość zaprezentowania bohatera w jego relacjach z innymi ludźmi. W ten sposób dajemy czytelnikowi szansę samodzielnej obserwacji i oceny poczynań bohatera. Dzięki dialogom czytelnik ma wrażenie, że przysłuchuje się bohaterom, a oni nieświadomie wyjawiają mu swoje najskrytsze tajemnice. To wzbudza jego ciekawość, która z kolei staje się zachętą do dalszej lektury.

Ponadto, dialogi pozwalają na ukazanie bohatera w akcji. Uwagę czytelnika przykuwają przede wszystkim czyny bohatera, a nie jego rozmyślania czy wspomnienia. Warto pamiętać, że niektóre słowa są równie silne jak czyny – zmieniają i kreują rzeczywistość. To w rozmowie bohater może np. oświadczyć się bohaterce lub wydać rozkaz, by kogoś zabić.

Bolączką początkujących autorów jest to, że ich dialogi często brzmią sztucznie. Błędem, który widać na pierwszy rzut oka jest to, że postaci zamiast gadać, paplać, plotkować itp. przemawiają językiem literackim, który nie różni się od języka narratora. Co zrobić? Przede wszystkim, trzeba sobie uzmysłowić podstawowe różnice między językiem pisanym a mówionym.

Choć językiem mówionym posługujemy się na co dzień, to nie przywykliśmy do wykorzystywania go w tekście pisanym. Niestety, wyniesiony ze szkoły nawyk unikania języka mówionego w tekście pisanym nie wpływa dobrze na jakość literackich dialogów. Powieść to nie szkolne wypracowanie.

Jak uchwycić w piśmie specyfikę mowy? Trzeba wyrobić sobie „ucho” do słuchania rozmów. Na co zwracać szczególną uwagę? Oto niektóre cechy charakterystyczne języka mówionego:

  • krótkie kwestie,
  • zacieranie granic zdań,
  • niepełne zdania,
  • powtórzenia,
  • zdania współrzędnie złożone,
  • potoki składniowe
  • ekspresywność

Jeśli chcesz poćwiczyć pisanie dialogów, wypróbuj następujące ćwiczenie: nagraj od czasu do czasu jakąś rozmowę na dyktafon (oczywiście za zgodą Twojego rozmówcy), następnie ją odsłuchaj i zapisz słowo w słowo, po czym: spróbuj wygładzić językowo: usuwając niektóre partie, dodając coś od siebie itp.

Z czasem możesz zrezygnować z nagrywania i skoncentrować się jedynie na zapisywaniu rozmów zasłyszanych np. w pociągu czy kawiarni. Wychwytuj typowe konstrukcje języka mówionego, zapisuj ciekawe powiedzonka i sformułowania slangowe. Wyrób sobie zwyczaj notowania ciekawych strzępków rozmów, które następnie możesz użyć w swojej twórczości.

Jeśli jednak czujesz się niezręcznie nagrywając rozmowy na dyktafon lub przysłuchując się im, to współczesne technologie dają Ci niepowtarzalną szansę podsłuchiwania rozmów w sposób bardziej dyskretny. Na forach internetowych możesz odnaleźć język z pogranicza pisma i mowy – a więc właśnie taki, jaki powinieneś włożyć w usta bohaterów. Internauci piszą, a jednocześnie stylizują swoje wypowiedzi na język potoczny. Śledząc fora, możesz więc także poznać najnowsze sformułowania z języka młodzieżowego.

Oczywiście, musisz kierować się zdrowym rozsądkiem i zasadą selekcji; część wypowiedzi na dyskusjach internetowych to po prostu śmieci. W tym szaleństwie nie zapominaj, że tworzysz literaturę i nie możesz bezkrytycznie naśladować języka mówionego.

Więcej na temat pisania dialogów w książce Szkoła twórczego pisania.

Powiązane wpisy:

Jak dopracować tekst?

Jak zrytmizować prozę?

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s