Jeśli nie wiesz, co napisać we wstępie, to najprawdopodobniej jeszcze nie wiesz, o czym będzie Twoja praca. Sumienne przeczytanie wszystkich zebranych materiałów i sporządzenie starannych notatek na ich podstawie to za mało. Aby stworzyć dobrą pracę, nie wystarczy tylko pracować, trzeba także myśleć.

Dlatego przed przystąpieniem do pisania wstępu należy sformułować wstępną wersję tezy, a następnie skonstruować orientacyjny plan pracy. Bez sformułowania choćby prowizorycznej tezy i „naszkicowania” wstępnej wersji planu, napisanie wstępu jest niemożliwe. Dlatego zachęcam do zapoznania się z postami o formułowaniu tezy i tworzeniu planu pracy.

Dobrze napisany wstęp ma sprawić, by czytelnik zrozumiał główną myśl pracy nawet nie czytając reszty, a także zachęcać do dalszej lektury.
Aby osiągnąć ten cel, we wstępie:

• wyjaśnij, jaki sens ma pisanie Twojej pracy,
• wyznacz centrum i peryferie pracy (napisz, czym się będziesz zajmował, a co tylko wspomnisz),
• przedstaw temat swojej pracy jako aktualny, interesujący i warty opisania.

Oczywiście, najtrudniej będzie napisać pierwsze zdanie.  Co napisać w pierwszym zdaniu? Najlepiej w zwięzły i interesujący sposób wyjaśnić tytuł pracy. Natomiast w ostatnich zdaniach wstępu jest miejsce na zaprezentowanie tezy jako nowego i świeżego spojrzenia na problem.

Co jeszcze może znaleźć się we wstępie?

• informacje na temat stanu badań z danej dziedziny,
• krótki opis omawianego w pracy zagadnienia,
• pytanie sugerujące problemy, które będziesz starał się wyjaśnić w pracy,
• tło historyczne (w przypadku prac o profilu historycznym),
• pochwała/nagana dotychczasowych badań na wybrany przez Ciebie temat.

Wstęp z pewnością przeredagujesz lub może napiszesz od nowa po ukończeniu pracy. W tej ostatecznej będziesz obiecywał znacznie mniej niż w tej pierwotnej i będziesz ostrożniejszy. Pamiętaj, że wstęp nie powinien wykraczać poza to, co zostało powiedziane w pracy.

Więcej na temat pisania wstępu w książce Kreatywna praca dyplomowa. Jak stworzyć fascynujący tekst naukowy.

Powiązane wpisy:

Jak stworzyć tezę pracy dyplomowej?

Jak stworzyć plan pracy dyplomowej?

Jak sformułować temat pracy dyplomowej?

Jak pokonać pisarską blokadę?

Jak unikać pretensjonalności w stylu naukowym?

Czytanie SQ3R

Argumentowanie w tekście naukowym

Gdzie szukać zasobów naukowych w Internecie?

Zotero-narzędzie porządkujące zasoby internetowe

Biblioteki cyfrowe – pomocą w pisaniu pracy dyplomowej

Jak dopracować tekst?

Jak korzystać z wolnych zasobów internetowych?

Na wstępie trzeba stwierdzić, że pisanie dialogów nie jest umiejętnością absolutnie niezbędną w warsztacie prozaika. Niektórzy pisarze unikają dialogów, zastępując je przemyśleniami bohatera.  Zwykle jednak taka strategia zwiększa ryzyko, że ze stron powieści powieje nudą.

Dlaczego warto umieszczać w powieści dialogi? Dają one niepowtarzalną możliwość zaprezentowania bohatera w jego relacjach z innymi ludźmi. W ten sposób dajemy czytelnikowi szansę samodzielnej obserwacji i oceny poczynań bohatera. Dzięki dialogom czytelnik ma wrażenie, że przysłuchuje się bohaterom, a oni nieświadomie wyjawiają mu swoje najskrytsze tajemnice. To wzbudza jego ciekawość, która z kolei staje się zachętą do dalszej lektury.

Ponadto, dialogi pozwalają na ukazanie bohatera w akcji. Uwagę czytelnika przykuwają przede wszystkim czyny bohatera, a nie jego rozmyślania czy wspomnienia. Warto pamiętać, że niektóre słowa są równie silne jak czyny – zmieniają i kreują rzeczywistość. To w rozmowie bohater może np. oświadczyć się bohaterce lub wydać rozkaz, by kogoś zabić.

Bolączką początkujących autorów jest to, że ich dialogi często brzmią sztucznie. Błędem, który widać na pierwszy rzut oka jest to, że postaci zamiast gadać, paplać, plotkować itp. przemawiają językiem literackim, który nie różni się od języka narratora. Co zrobić? Przede wszystkim, trzeba sobie uzmysłowić podstawowe różnice między językiem pisanym a mówionym.

Choć językiem mówionym posługujemy się na co dzień, to nie przywykliśmy do wykorzystywania go w tekście pisanym. Niestety, wyniesiony ze szkoły nawyk unikania języka mówionego w tekście pisanym nie wpływa dobrze na jakość literackich dialogów. Powieść to nie szkolne wypracowanie.

Jak uchwycić w piśmie specyfikę mowy? Trzeba wyrobić sobie „ucho” do słuchania rozmów. Na co zwracać szczególną uwagę? Oto niektóre cechy charakterystyczne języka mówionego:

• krótkie kwestie,
• zacieranie granic zdań,
• niepełne zdania,
• powtórzenia,
• zdania współrzędnie złożone,
• potoki składniowe
• ekspresywność

Jeśli chcesz poćwiczyć pisanie dialogów, wypróbuj następujące ćwiczenie: nagraj od czasu do czasu jakąś rozmowę na dyktafon (oczywiście za zgodą Twojego rozmówcy), następnie ją odsłuchaj i zapisz słowo w słowo, po czym: spróbuj wygładzić językowo: usuwając niektóre partie, dodając coś od siebie itp.

Z czasem możesz zrezygnować z nagrywania i skoncentrować się jedynie na zapisywaniu rozmów zasłyszanych np. w pociągu czy kawiarni. Wychwytuj typowe konstrukcje języka mówionego, zapisuj ciekawe powiedzonka i sformułowania slangowe. Wyrób sobie zwyczaj notowania ciekawych strzępków rozmów, które następnie możesz użyć w swojej twórczości.

Jeśli jednak czujesz się niezręcznie nagrywając rozmowy na dyktafon lub przysłuchując się im, to współczesne technologie dają Ci niepowtarzalną szansę podsłuchiwania rozmów w sposób bardziej dyskretny. Na forach internetowych możesz odnaleźć język z pogranicza pisma i mowy – a więc właśnie taki, jaki powinieneś włożyć w usta bohaterów. Internauci piszą, a jednocześnie stylizują swoje wypowiedzi na język potoczny. Śledząc fora, możesz więc także poznać najnowsze sformułowania z języka młodzieżowego.

Oczywiście, musisz kierować się zdrowym rozsądkiem i zasadą selekcji; część wypowiedzi na dyskusjach internetowych to po prostu śmieci. W tym szaleństwie nie zapominaj, że tworzysz literaturę i nie możesz bezkrytycznie naśladować języka mówionego.

Więcej na temat pisania dialogów w książce Szkoła twórczego pisania.

Powiązane wpisy:

Jak dopracować tekst?

Jak zrytmizować prozę?

Przedstawię i omówię trzy podstawowe zasady zrytmizowania tekstu:

1. Zadbaj o podobną długość odpowiadających sobie członów zdania.
Pisząc tekst literacki, należy utrzymywać wewnętrzną równowagę w zdaniu. Poszczególne, odpowiadające sobie człony zdania powinny być podobnej długości. Tak jak w poniższym przykładzie:
Piękna kobieta/czesze się/srebrną szczotką.
Rytm jest szczególnie wyczuwalny, gdy wprowadza się wyliczenie. Seria wyliczeń jest rytmiczna wtedy, gdy poszczególne elementy są tej samej długości, lub – jeżeli każdy kolejny będzie dłuższy od poprzedzającego.
Bardzo niekorzystnie wpływają na rytmikę tekstu umieszczone na końcu zdania wyrazy nieznaczące i nieakcentowane (np. zaimek zwrotny się czy niektóre formy zaimków osobowych: jego, jej).

2. Wprowadzaj celowe powtórzenia
Pewnie Cię to dziwi, gdyż szkolni poloniści zwykle uważają powtórzenia za najgorsze przewinienie stylistyczne. I mają rację. Przypadkowe powtórzenia najczęściej świadczą o ubogim słownictwie autora lub są wynikiem niedokładnej korekty.  Dobry stylista powinien więc unikać powtórzeń przypadkowych, ale zarazem wiedzieć, jak używać ich celowo. Powtórzenia celowe mogą bardzo uatrakcyjnić, a przede wszystkim – dobrze zrytmizować tekst.
Celowe powtórzenia mogą przybrać formę:

• anafory (powtórzony element znajduje się na początku kolejnych zdań),
• epifory (powtórzony element występuje na końcu sąsiadujących zdań).

Nie zapominajmy jednak, że powtórzenia zwykle usztywniają teksy, gdyż zastosowanie pociąga za sobą konieczność użycia w bliskim sąsiedztwie zdań skonstruowanych w podobnej kolejności. Aby zachowały swoją moc, trzeba stosować je z umiarem.

 
3. Przeplataj ze sobą zdania różnej długości
Gdyby tekst składał się z bardzo rytmicznych zdań, ale podobnie zbudowanych zdań to i tak byłby nudny. Lekarstwem na nudę jest przeplatanie zdań o różnej długości.
W polszczyźnie najczęściej pojawia się konstrukcja złożona z dwóch członów ze spójnikiem „że” i „który”. Na tym tle zarówno zdania pojedyncze, jak i zdania wielokrotnie złożone wyróżniają się, zwracają na siebie uwagę.
I tak, zdania długie zwalniają tempo wypowiedzi i zarazem odbioru, ponieważ wymagają od odbiorcy większego wysiłku w zrozumieniu tekstu. Takie zdania przydadzą się więc wtedy, gdy np. coś opisujemy lub przytaczamy przemyślenia bohatera.
Jeśli natomiast chcemy zrelacjonować jakieś zapierające dech w piersiach wydarzenie, to powinniśmy to zrobić przy pomocy krótkich zdań. Ostre, dosadne zdania zwiększają dynamikę i ekspresywność wypowiedzi, a przede wszystkim: pozwalają na szybkie czytanie. Dlatego warto skracać zdania tam, gdzie czytelnik ma śledzić akcję z wypiekami na twarzy.
Pamiętajmy jednak, że przeplatanie nie może być automatyczne. Trzeba świadomie operować długością zdań, tak by owo zróżnicowanie służyło nie tylko rytmowi, ale i treści naszego tekstu.

 
Nie zniechęcaj się, jeśli Twoje teksty nie od razu będą rytmiczne. Osiągnięcie tego celu jest trudne i wymaga pracy. Dwight V. Swain doradza, aby wielokrotnie przepisywać słowo po słowie fragmenty swoich ulubionych powieści i w ten sposób uczyć się warsztatu od swoich mistrzów. Jeśli ta metoda nie wydaje Ci się zbyt nużąca, możesz ją wypróbować. Z pewnością takie ćwiczenie zwiększy Twoje wyczucie stylistyczne.

 
Powiązane wpisy:

Jak dopracować tekst?
Sekret dobrego stylu-zdania lewostronne
Pisarska paleta barw

Jeśli nie sformułowałeś tezy pracy, to znaczy, że jeszcze nie wiesz, o czym chcesz pisać. I nic tu nie pomogą starannie posegregowane notatki czy precyzyjnie opracowany plan. To teza jest sercem pracy dyplomowej. Bez niej Twoja praca będzie schematyczna i nudna, a jej pisanie stanie się dla Ciebie uciążliwym zajęciem.

W największym skrócie teza jest tym, co chcesz swoją pracą ogłosić światu. Teza to nie to samo co temat pracy. Jest niejako odpowiedzią na problem badawczy w tym temacie postawiony. Teza to sedno Twoich przemyśleń na wybrany przez Ciebie temat. Jest też czymś więcej niż tylko główną myślą pracy – pokazuje sposób rozumowania, styl myślenia autora.

Niestety, wielu studentów pracuje wg następującego schematu: zbierają materiały, sumiennie sporządzają notatki na ich podstawie, a następnie je porządkują i relacjonują w swojej pracy. Po wykonaniu wszystkich tych zadań doklejają do swojego tekstu jakąś zgrabnie brzmiącą pseudo-tezę, która nie wnosi nic twórczego ani odkrywczego. Dodatkowo, w trakcie pisania nieustannie dopasowuje tezę do tego, co już napisali.

Autorzy takich prac i takich tez nie dają sobie żadnej szansy na odkrycie czegoś nowego. Zamiast tego w swojej potulnej i smętnej relacji z przebytych lektur udowadniają jedynie to, że je przeczytali i zrozumieli. Nic dziwnego, że powstała w taki sposób praca dyplomowa zieje nudą, a jej pisanie nie przynosi autorowi żadnej satysfakcji.

Prawda jest taka, że jeśli w wykonywane jakiegoś zadania (w tym wypadku: pisania pracy dyplomowej) nie włożymy ani cząstki siebie, będzie ono nam obce i obojętne. A przecież może być inaczej. Praca dyplomowa ma udowodnić, że potrafisz samodzielnie myśleć. Najlepszym dowodem samodzielności myślenia jest właśnie ciekawa teza.

Taka właśnie prowokująca do myślenia teza nie jest wypadkową przeczytanych lektur. Nie jest to także jakiś słuszny i ogólnie przyjęty sąd, z którym każdy bez trudu mógłby się zgodzić. Stawianie tezy nie ma nic wspólnego z poszukiwaniem złotego środka.

Aby sformułować taką tezę musisz uwierzyć, że potrafisz powiedzieć coś absolutnie świeżego i nowego na wybrany przez Ciebie temat. Tylko wtedy Twoja praca będzie tętniła radością odkrywcy i nie stanie się wymuszonym wywodem autora ślęczącego nad książkami z przymusu.

Jaka powinna być teza?

Tezą może być pomysł interpretacyjny, ciekawe porównanie, efekt wnikliwej analizy, nowe rozwiązanie, wykazanie związku czy wpływu. Rzecz jasna, treść tezy jest uzależniona od dziedziny, którą się zajmujesz. Mimo to, każda teza powinna być:

• odważna:

Powinieneś dać do zrozumienia, że jesteś świadomy swojej wiedzy i pewny siebie, co oczywiście nie może przerodzić się w zuchwalstwo. Postawienie odważnej tezy musi być poparte dużą wiedzą.

• zrozumiała:

Powiedz jasno i otwarcie, co chcesz udowodnić w swojej pracy

• twórcza:

Nie powtarzaj tez już dawno postawionych, a tym bardziej nie kompiluj ich. Nie wznawiaj też dawno zamkniętych dyskusji.

• sugestywna:

Sformułuj tezę w taki sposób, by prowokowała, zadziwiała, intrygowała.

• otwarta:

Niech Twoja teza daje asumpt do namysłu i pretekst do dalszych badań

Stworzenie takiej tezy to duże wyzwanie. Jest to jednak jedyna szansa na napisanie ciekawej pracy. Dobrą tezę poznaje się po tym, że ewoluuje ona podczas pisania , ulega zmianom, a przez to: staje się zapisem procesu myślowego autora. Aby to osiągnąć, trzeba stworzyć wstępny projekt tezy już na początku pracy, a nie dodawać ją na siłę do już napisanego tekstu.

Więcej na temat tworzenia tezy w książce Kreatywna praca dyplomowa. Jak stworzyć fascynujący tekst naukowy.

Powiązane linki:

Jak sformułować temat pracy dyplomowej?

Jak stworzyć plan pracy dyplomowej?

Jak pokonać pisarską blokadę?

Czytanie SQ3R

Argumentowanie w tekście naukowym

Gdzie szukać zasobów naukowych w Internecie?

Zotero-narzędzie porządkujące zasoby internetowe

Biblioteki cyfrowe – pomocą w pisaniu pracy dyplomowej

Jak dopracować tekst?

Jak korzystać z wolnych zasobów internetowych?

Bohater o typie apodyktycznego władcy:

• to człowiek o bardzo silnej osobowości, który potrafi poprowadzić armię do zwycięstwa a firmę do sukcesu,
• jest pewny siebie, czasami bywa arogancki,
• uwielbia dominować, więc potrzebuje kogoś, kim mógłby rządzić – własnego „królestwa” i „poddanych”,
• to doskonały strateg, który potrafi przekonać innych, by robili to, czego od nich pragnie,
• zwykle jest lojalny i hojny wobec tych, którzy są pod jego rządami, ale czasami lubi wywoływać wywołać u nich lęk,
• chce być zawsze najlepszy i walczy o palmę pierwszeństwa niezależnie od kosztów, jakie musi ponieść,
• zależy mu na tym, by utrzymać władzę, boi się kogoś silniejszego, młodszego i inteligentniejszego, kto mógłby przejąć jego „królestwo”,
• ma problemy z wyrażaniem emocji i prośby o pomoc, gdyż są one w jego mniemaniu oznaką słabości,
• w trudnych sytuacjach potrafi zachować stoicki spokój, ludzie często znajdują oparcie w jego wewnętrznej sile,
• nie jest typem domatora, nie dla niego codzienne obowiązki domowe,
• jest podatny na uzależnienia, w ten sposób wypełnia wewnętrzną pustkę.

Po wyostrzeniu niektórych cech apodyktycznego władcy można stworzyć postać dyktatora, dla którego potrzeba rządzenia staje się obsesją. Pragnie sprawować władzę nad wszystkimi sferami życia swoich podwładnych. Jeśli ktoś mu się przeciwstawi, wychodzi z niego bestia, a winę zrzuca na tego, kto dopuścił się buntu. Tworzy własne zasady, po to by dzierżyć niepodzielną władzę. Nie dba o konsekwencje swojego działania, bez końca poniża innych.

Inne typy bohaterów:

Wrażliwa domatorka

Kusicielka lub femme fatale

Superbohater lub niszczyciel

Konsekwentny perfekcjonista

Bezwzględna karierowiczka

Wieczny chłopiec

Ambitna chłopczyca

Egocentryczna socjopatka

Najlepszy Przyjaciel głównego bohatera

Przyjaciel głównego bohatera-Mentor

Przyjaciel głównego bohatera-Mędrzec

Konieczność nadania tytułu własnemu tekstowi jest zmorą wielu autorów. Panuje przekonanie, że dobry tytuł powinien być błyskotliwy, intrygujący, przyciągać uwagę czytelnika. Niektórzy autorzy przejawiają szczególne zdolności w tworzeniu takich właśnie tytułów, inni zaś długo rozmyślają nad ciekawą grą słowną czy zaskakującą metaforą, a ostateczny efekt i tak ich nie zadowala.

Na szczęście, tworząc tekst dla Internetu, nie trzeba przechodzić tych mąk twórczych. Internauci czytają szybciej i mniej uważnie, więc wydumane gry słowne mogą ich wprowadzić w błąd. Tytuł tekstu internetowego musi być przede wszystkim rzeczowy i konkretny.

Jakob Nielsen pisze, że tytuł tekstu internetowego ma być mikrotreścią i perłą klarowności. Autor sugeruje, że może to być zdanie streszczające tekst, ale nie wyjawiające całej jego treści. Aby spełnić ten wymóg, tytuł tekstu internetowego zwykle jest dłuższy niż np. tytuł w prasie, ale też nie zbyt długi – przyjmuje się, że nie powinien być dłuższy niż 60 znaków.

Badania eyetracking pokazują, że internauci bardzo uważnie czytają tytuł, dlatego należy tworzyć teksty dla Internetu zgodnie z zasadą odwróconej piramidy. Uwagę internautów przykuwają najbardziej słowa znajdujące się najbliżej lewej krawędzi strony, a więc dobrze, gdy tytuł zaczyna się od słów kluczowych. Nasycenie tytułu słowami kluczowymi ma wpływ na popularność tytułu i tekstu.

Dlaczego tytuł w Internecie powinien być rzeczowy, zwięzły i mało wymyślny? Przede wszystkim dlatego, że w Internecie tytuł często funkcjonuje niezależnie od tekstu. Na stronach głównych portali czy w czytnikach RSS tytuł pojawia się samodzielnie, dlatego musi być zrozumiały w oderwaniu od kontekstu. Jednym słowem, tytuł powinien złapać czytelnika na haczyk.

Jak przykuć uwagę czytelnika? Dozwolone są różne chwyty, z którymi spotykamy się na co dzień w portalach i serwisach internetowych. Oto niektóre skuteczne „przynęty”. Przykłady zostały zaczerpnięte z portali wp i onet:

•  streszczenie: Wicepremier zbeształ premiera – gorąca rozmowa,
• pytanie z punktu widzenia czytelnika: Jaki telewizor kupić? Plazmowy, LCD, a może LED?,
• bezpośredni zwrot do  czytelnika na „ty”: Pracowałeś w USA? ZUS wyliczy ci emeryturę,
• zacytowane zdanie: 7 tys. żołnierzy odeszło. “To problem dla wojska”,
• podsycające ciekawość stwierdzenie: Naukowcy odtworzyli głos naszego praprzodka,
• porównanie / kontrast: Mężczyźni tego nie znoszą, a kobiety – kochają,
• obietnica konfliktu: Olympus wyrzucony z giełdy? Nowy akt skandalu.

Nie sztuką jest wzbudzić zaciekawienie, ale je utrzymać. Jeśli już zaintrygowało się czytelnika tytułem, nie można go potem rozczarować tekstem. Ta praktyka jest wprawdzie bardzo często stosowana w Internecie, ale na dłuższą metę się nie sprawdza – czytelnik traci cierpliwość.

Więcej na temat tworzenia tekstów dla Internetu w książce Webwriting. Profesjonalne tworzenie tekstów dla Internetu.

Powiązane wpisy:

Jak pisać teksty dla Internetu?

Zasada odwróconej piramidy

Gdzie wstawiać i jak opisywać linki?

Prace dyplomowe często grzeszą pretensjonalnością i rozwlekłością, co objawia się w dużej liczbie zbędnych zapożyczeń, a przede wszystkim sformułowań jakby żywcem zaczerpniętych z języka urzędowego. Walery Pisarek określa takie zwroty mianem „napuszonych” i „koturnowych”.

Poniżej prezentuję przykłady takich wyrażeń, które często pojawiają się w pracach dyplomowych, a które piętnuje w swej książce Słowa między ludźmi Walery Pisarek.

Sygnałem rozwlekłości stylu jest nadużywanie czasowników, takich jak:

• dysponować, np. dysponować wiedzą, lepiej napisać: mieć wiedzę
• posiadać, np. posiadać znaczenie, lepiej napisać: mieć znaczenie
• stanowić, np. stanowiło problem, lepiej napisać: było problemem
• dokonać , np. dokonać wyboru, lepiej: wybrać
• nastąpić, np. nastąpiło ograniczenie władzy, lepiej: ograniczono władzę
• stworzyć, np. stworzyć możliwości, lepiej: umożliwić
• udzielać, np. udzielać odpowiedzi, lepiej: odpowiedzieć
• ulec, np. ulec poprawie, lepiej: poprawić
• wywrzeć, np. wywrzeć wpływ, lepiej: wpłynąć

Równie często w pracach dyplomowych spotyka się dwa słowa tam, gdzie jeden wyraz mógłby oddać sens z równą precyzją, a jednocześnie bardziej dynamicznie. Oto garść przykładów:

• fakt, np.  fakt rozpoczęcia, lepiej: rozpoczęcie
• proces, np. proces zmiany, lepiej: zmiana
• zjawisko, np. zjawisko determinizmu medialnego, lepiej: determinizm medialny
• problem, np. problem bezrobocia, lepiej: bezrobocie
• kwestia, np. kwestia wyłudzania, lepiej: wyłudzanie
• zagadnienie, np. zagadnienie stosunków narodowych, lepiej: stosunki międzynarodowe
• sprawa, np. sprawa złego zachowania, lepiej: złe zachowanie
• obszar, np. na obszarze nauk humanistycznych, lepiej: w naukach humanistycznych
• natura, np. sprawa natury osobistej, lepiej: sprawa osobista
• charakter, np. zajęcia o charakterze terapeutycznym, lepiej: zajęcia terapeutyczne
• sfera, np. w sferze gospodarki w gospodarce
• zakres, np. w zakresie nauczania, lepiej: w nauczaniu
• okres, np. w tym okresie czasu, lepiej: w tym czasie
• sposób, np. w sposób wulgarny, lepiej: wulgarnie
• cel, np. w celu  uzyskania wizy, lepiej: aby uzyskać wizę

Przytoczone tu pretensjonalne wyrażenia są w większości poprawne i czasami nie sposób ich uniknąć. Niepotrzebnie jednak utrudniają zrozumienie tekstu i sprawiają, że wydaje się on nudny i rozwlekły. Dlatego, kiedy to tylko możliwe, należy ich unikać, a przynajmniej – nie nadużywać.

Źródło: Walery Pisarek, Słowa między ludźmi, TRIO, 2004.

Więcej na temat pisania przystępnym stylem naukowym w książce Kreatywna praca dyplomowa. Jak napisać fascynujący tekst naukowy.

Powiązane wpisy:

Jak dopracowywać tekst?

Czytanie SQ3R

Jak stworzyć plan pracy dyplomowej?

Jak pokonać pisarską blokadę?

Argumentowanie w tekście naukowym

Jak sformułować temat pracy dyplomowej?

Nie warto pisać, że niebo jest niebieskie a trawa zielona. Czytelnik nie potrzebuje kolejnego schematycznego opisu i dlatego machinalnie pominie podczas lektury takie informacje. Musisz mu pokazać, że widzisz świat w sposób niepowtarzalny. Aby tak było, opisywane doświadczenie należy przefiltrować przez własną wrażliwość.

Tworząc własną paletę barw, trzeba sobie zadawać pytania: Jak niebieskie jest niebo? Jak zielona jest trawa? Z czym kojarzą mi się te barwy? Kolor może przywołać skojarzenie z dźwiękiem, smakiem czy zapachem, a to już operowanie synestezją. Synestezja, a więc zabieg stylistyczny przedstawiający doświadczenie jako efekt oddziaływania wielu zmysłów to podstawowa zasada dobrego opisu. Przykładowo, spacer brzegiem morza to także chrzęst piasku pod stopami (dźwięk), migotanie słońca wśród fal (wzrok), smak lodów waniliowych (smak) czy zapach powietrza po burzy (zapach).

W opisie kolorów przydatne są ciekawe porównania. Jak je tworzyć? Dobrą metodą jest mapa myśli, opisana szerzej w jednym z poprzednich postów. Aby stworzyć mapę myśli połóż kartkę A4 na stole w poprzek. Na środku zapisz słowo, dla którego szukasz porównania, a następnie poprowadź od tego słowa strzałki i na ich końcach zapisz skojarzenia. Potem twórz kolejne skojarzenia od skojarzeń. Z pewnością stworzysz wiele ciekawych porównań.

W poszukiwaniu ciekawej palety barw można inspirować się także dziełami  malarskimi. Niezrównanym mistrzem w ekspresywnym doborze kolorów był Vincent van Gogh. Oto jedno z jego niezapomnianych dzieł:

Van Gogh, Gwiaździsta noc, 1889

Van Gogh nie jest wierny rzeczywistości, lecz własnym odczuciom. Aby przedstawiść kolorystykę letniej nocy, igra z najrozmaitszymi odcieniami żółci i granatu. Podbnie i pisarz, malując słowami, powinien skupić się na tym, jak sam widzi kolory, jak postrzega świat.

W opisywaniu barw należy być też precyzyjnym. To samo miejsce może wyglądać inaczej o różnych porach dnia, a oczy bohaterki mogą przybierać inny odcień zależnie od jej nastroju. Aby dostrzec tę grę barw, świateł i cieni, dobrze jest posłużyć się metodą impresjonistów, którzy, obserwując ten sam obiekt o różnych porach dnia, malowali serie obrazów. Aby wypróbować tę technikę, wystarczy udać się do jakiegoś pobliskiego miejsca o różnych porach dnia, a swoje  obserwacje namalować słowami.

Literacką inspiracją mogą być natomiast dzieła należące do nurtu realizmu magicznego. Przedstawione w nich bogactwo doznań zmysłowych cechujące się szczególną wrażliwością na kolory.  W literaturze polskiej bliska temu nurtowi była twórczość Brunona Schulza, mistrza synestezji. Opis zimowej nocy w Sklepach cynamonowych może stać się inspiracją do tworzenia własnej palety barw.

Powiązane wpisy:

Mapa myśli w warsztacie pisarza

Jak dopracować tekst?

Jak zrytmizować prozę?

Sekret dobrego stylu-zdania lewostronne

Wszechobecne Google jest uznawane przez niektórych za synonim Internetu, jednak nie jest to prawdą. Trzeba obalić mit Google, który głosi, iż jedna wyszukiwarka zapewnia dostęp do wszystkich znajdujących się w Sieci informacji. Niestety, chyba nie wszyscy uświadamiają sobie, że korzystając tylko z Google, nie przeszukują całego Internetu, lecz jedynie zasoby zebrane na serwerach tejże wyszukiwarki.

Wyszukiwanie z Google  gwarantuje wprawdzie sprawność wyszukiwania, ale jednocześnie sprawia, że nie jesteśmy wyrozumiali wobec mniej intuicyjnych w obsłudze systemów wyszukiwawczych. Aby skutecznie przeszukiwać Internet, trzeba zapomnieć o micie Google, a więc pozbyć się przeświadczenia, że zasoby całego Internetu indeksuje tylko jedna wyszukiwarka.

W ukrytych zakamarkach Internetu można znaleźć wiele ciekawych informacji, w szczególności wartościowych źródeł naukowych: publikacji, artykułów, archiwów i danych. Strony te, zwykle trudno dostępne dla standardowych wyszukiwarek tworzą tzw. głębokiu/ukryty Internet (ang. deep/invisible web). Ze względu na dużą zawartość zasobów naukowych głęboki Internet określa się czasami mianem Niewidzialnej Sieci Naukowej.

Wyszukiwarki głębokiego Internetu, takie jak Complete Planet, Incywincy czy Geniusfind są mniej przyjemne w obsłudze od Google, ale za to umożliwiają dostęp do informacji, do których nie dotarlibyśmy idąc na skróty.

Gdzie jeszcze w Internecie można szukać specjalistycznej naukowej informacji?

Wyszukiwarki naukowe:
Koncentrują się tylko i wyłącznie na naukowych zasobach Sieci. Oto kilka przykładów takich wyszukiwarek:

• Scirus – obszerna wyszukiwarka naukowa, która pozwala na zawężenie wyszukiwania ze względu na: wydawnictwo, sieć czy rodzaj pliku.
• CiteSeer – cyfrowa biblioteka i wyszukiwarka naukowa, działająca na zasadzie indeksu cytowań
• Science.gov – wyszukiwarka zasobów naukowych
• IngentaConnect – daje dostęp do artykułów naukowych w wersji online po opłaceniu subskrypcji.
• High Wire  -  baza zasobów naukowych w wersji cyfrowej stworzona przy Stanford University. Dostęp do większości zasobów nich jest płatny. Każdorazowo jednak uzyskuje się bezpłatny dostęp do tzw. mapy cytowań – wizualizacji, ukazującej częstotliwość cytowań danego tekstu oraz wzajemne powiązania pomiędzy cytowaniami.
• Google Scholar - wyszukiwarka tekstów naukowych w pełnej wersji lub tylko abstraktów. Wyniki wyszukiwania opatrzone są odnośnikami Cytowane przez i Cytowane artykuły, dzięki którym bibliografia rozrasta się błyskawicznie.

Katalogi naukowe
Są sporządzane przez ludzi, a nie roboty, co gwarantuje większą trafność wyszukiwania. Oto kilka wartych polecenia katalogów:

• Intute – zbiór wyselekcjonowanych i zrecenzowanych źródeł sieciowych, działających na zasadzie katalogu oraz wyszukiwarki,
• Digital Librarian – katalog sporządzany przez bibliotekarzy,
• Galaxy- katalog zbierający głównie źródła naukowe.

Warto podkreślić, że omówione tu wyszukiwarki i katalogi umożliwiają korzystanie źródeł przede wszystkim anglojęzycznych. W jednym z kolejnych postów omówię zasoby Open Access, które zapewniają swobodny i bezpłatny dostęp do informacji naukowych.

Więcej na temat naukowych zasobów Sieci w książce Kreatywna praca dyplomowa. Jak napisać fascynujący tekst naukowy.

Powiązane wpisy:

Jak stworzyć plan pracy dyplomowej?

Jak pokonać pisarską blokadę?

Czytanie SQ3R

Argumentowanie w tekście naukowym

Zotero-narzędzie porządkujące zasoby internetowe

Biblioteki cyfrowe – pomocą w pisaniu pracy dyplomowej

Jak dopracować tekst?

Jak korzystać z wolnych zasobów internetowych?

Jaka jest bohaterka o typie kusicielki?

• to kobieta wyzwolona o ogromnym apetycie na życie, niezrównana kochanka,
• zwykle obdarzona niezwykłą urodą, a przy tym – zdolnością uwodzenia,
• ma w sobie magnetyzm, który przyciąga mężczyzn,
• szybko się zakochuje i łatwo odkochuje,
• wygląda jak gwiazda, zwykle ma perfekcyjnie dobrany strój i makijaż,
• uwielbia eksponować swoje ciało, do perfekcji opanowała język ciała i sztukę flirtu,
• jako barwna postać, kolorowy ptak przyćmiewa urodą i temperamentem inne kobiety,
• ma skłonności egocentryczne, lubi być w centrum zainteresowania, chce być najbardziej pożądaną kobietą w swoim otoczeniu,
• jest impulsywna i emocjonalna; to prawdziwy wulkan energii, który może wybuchnąć w każdej chwili żyje chwilą, niczego nie planuje,
• znajduje sposób ekspresji w sztuce, zwłaszcza w takich dziedzinach artystycznych jak: taniec, śpiew czy malarstwo,
• jest wrażliwa na potrzeby innych; stara się im pomóc, gdy czują się zranieni,
• rzadko znajduje prawdziwe przyjaźnie wśród kobiet, które zazdroszczą jej umiejętności roztaczania czaru wokół siebie,
• boi się starości – wydaje jej się, że gdy młodość i wdzięk przeminą, będzie samotna.

Postać kusicielki zwykle obsadza się w roli zmysłowej kochanki. Po wyostrzeniu niektórych cech kusicielki można stworzyć femme fatale – kobietę, która bezwzględnie i z premedytacją wykorzystuje swój wdzięk, by kontrolować mężczyzn i zmusić ich dokonania np. zbrodni.

Jaka jest postać o typie femme fatale?

• pozbawiona radości życia kusicielki; zawiedziona i zmęczona życiem,
• przewrażliwiona na punkcie swego wyglądu,
• chorobliwie zazdrosna o inne, zwłaszcza młodsze kobiety,
• niewierna, ale i nie potrafiąca nikogo obdarzyć zaufaniem,
• pozbawiona wszelkich skrupułów,
• z premedytacją manipuluje innymi, zwykle ich zwodząc,
• często ucieka się do szantażu wobec mężczyzn żonatych,
• jest wspaniałą aktorką – potrafi ronić łzy na zawołanie,
• ma naturę kameleona.

Słynne literackie i filmowe postaci kusicielek lub femme fatale to: Emma Bovary, Scarlett O’Hara, Cathrine Tramell z Nagiego instynktu, Cora Smith z Listonosz zawsze dzwoni dwa razy, Vivian Ward z Pretty Woman, Sally Bowles z Kabaretu, Rebecca Sharp z Targowiska próżności, Lola Lola z Błękitnego anioła, a także większość bohaterek granych przez Marilyn Monroe.

Inne wpisy o typach bohaterów:

Wrażliwa domatorka

Egocentryczna socjopatka

Superbohater lub niszczyciel

Konsekwentny perfekcjonista

Bezwzględna karierowiczka

Wieczny chłopiec

Ambitna chłopczyca

Najlepszy Przyjaciel głównego bohatera

Przyjaciel głównego bohatera-Mentor

Przyjaciel głównego bohatera-Mędrzec